Bronteksten
(geen voorgaande versie in het Nederlands beschikbaar):
The
Philosophy of Sânkhya
Tekst
1:
De Allerhoogste
Heer zei: 'En nu zal Ik de analytische kennis met je bespreken
zoals ingesteld door de klassieke autoriteiten, waarvan op de
hoogte een persoon in staat is terstond de verbijstering
gebaseerd op de dualiteit te laten varen.
Lord
S'rî Krishna said: Now I shall describe to you the
science of Sânkhya, which has been perfectly
established by ancient authorities. By understanding this
science a person can immediately give up the illusion of
material duality.
Tekst
2
In het tijdperk
der plichtmatigheid [krita]
bestonden er mensen bedreven in het van onderscheid zijn over
de tijd voordien, waarin de ziener en het geziene eenvoudigweg
één en het zelfde waren [zie ook
11.22:
29].
Originally,
during the Krita-yuga, when all men were very expert in
spiritual discrimination, and also previous to that, during
the period of annihilation, the seer existed alone,
nondifferent from the seen object.
Tekst
3
Dat ene
ongedifferentieerde ware waar de spraak en de geest geen
toegang toe hebben, veranderde in de tweevoud van de vormen van
de voortbrengselen van de materiële natuur en het grote
van haar gelijkaardigheid [prakriti
en purusha,
zie 11.22].
That
one Absolute Truth, remaining free from material dualities
and inaccessible to ordinary speech and mind, divided
Himself into two categories - the material nature and the
living entities who are trying to enjoy the manifestations
of that nature.
Tekst
4
Een van de twee
is inderdaad zij, de substantie van de materiële natuur,
bestaande uit een dubbel zelf [voortbrengselen en
oorzaken] en de andere bestaansvorm is hij, de kenner, die
de oorspronkelijke persoon wordt genoemd [de genieter of
het mannelijk principe].
Of
these two categories of manifestation, one is material
nature, which embodies both the subtle causes and manifests
products of matter. The other is the conscious living
entity, designated as the enjoyer.
Tekst
5
Uit de
[pradhâna]
materiële natuur manifesteerden door Mij [als
Kâla]
in beroering gebracht, en door de instemmende oorspronkelijke
persoon, zich de geaardheden van tamas, rajas and sattva
[de gunas].
When
material nature was agitated by My glance, the three
material modes - goodness, passion and ignorance - became
manifest to fulfill the pending desires of the conditioned
souls.
Tekst
6
Uit dezen deed
zich de draad voor van de oer-natuur
[de
sûtra]
en in de transformatie van dat grote [de
mahat-tattva]
daarmee verenigd werd de identificatie ontwikkeld [ermee
van de purusha
als ahankâra
of vals ego], welke de oorzaak van de verbijstering is.
From
these modes arose the primeval sûtra, along with the
mahat-tattva. By the transformation of the mahat-tattva was
generated the false ego, the cause of the living entities'
bewilderment.
Tekst
7
Het
ik-bewustzijn [ego] van de drie categorieën zijnde
van emotie, schittering en duisternis is in het bestrijken van
de zinsobjecten [tanmâtra],
de zintuigen [indriyas]
en de geest [manas]
de oorzaak van begrijpen en niet begrijpen [het zogenaamde
bewuste en onbewuste].
False
ego, which is the cause of physical sensation, the senses,
and the mind, encompasses both spirit and matter and
manifests, in three varieties - in the modes of goodness,
passion and ignorance.
Tekst
8
Uit de
traagheid ontsproten de motieven [de substantie] en hun
gevoelens, uit de schittering [de gedrevenheid, de
passie] ontleenden de zinnen hun bestaan, en de elf goden
rezen op uit de emotie [ofwel de goedheid onderhevig aan
verandering, zie deva].
From
false ego in the mode of ignorance came the subtle physical
perceptions, from which the gross elements were generated.
From false ego in the mode of passion came the senses, and
from false ego in the mode of goodness arose the eleven
demigods.
Tekst
9
Door de
vermenging van al de elementen werd het ei van het universum
tot stand gebracht dat dienst doet als Mijn verheven verblijf
[zie vanaf 11.22:
18].
Impelled
by Me, all these elements combined to function in an orderly
fashion and together gave birth to the universal egg, which
is My excellent place of residence.
Tekst
10
In het water
van de oceaan der oorzaken verscheen Ik binnen in dat ei
[als Nârâyana]
en uit Mijn navel rees een lotus op die bekend staat als
universeel en daarin was er toen de uit zichzelf geborene
[Brahmâ, zie 3.8].
I
Myself appeared within that egg, which was floating on the
causal water, and from My navel arose the universal lotus,
the birthplace of self-born Brahmâ.
Tekst
11
Hij, de ziel
van het universum, schiep door zijn boete, begiftigd met de
passie, bij Mijn genade de verschillende werelden in
drieën genaamd de aarde, de atmosfeer en de hemel
[bhûh, bhuvah en svaha], tezamen met hun heersers
[zie gâyatrî
en loka].
Lord
Brahmâ, the soul of the universe, being endowed with
the mode of passion, performed great austerities by My mercy
and thus created the three planetary divisions, called
Bhûr, Bhuvar and Svar, along with their presiding
deities.
Tekst
12
De hemel werd
het thuis voor de goden, de atmosfeer het thuis voor de
geestverschijningen, de aardse plaatsen vormen het thuis voor
de mensen en de andere levende wezens en het voorbije van deze
drie is er voor hen die van de volmaaktheid zijn
[siddhaloka].
Heaven
was established as the residence of the demigods, Bhuvarloka
as that of the ghostly spirits, and the earth system as the
place of human beings and other mortal creatures. Those
mystics who strive for liberation are promoted beyond these
three divisions.
Tekst
13
De plaatsen
lager aan de aarde werden door de meester geschapen als de
verblijfplaats voor de onverlichte zielen en zij die perfect
zijn in het ego [de 'slangen', de nâga's];
van hen die verkeren onder de invleod van de
gunas
zijn de bestemmingen van de drie werelden er overeenkomstig al
de soorten van karma [zie B.G. 4:
17,
10.1:
42-43].
Lord
Brahmâ created the region below the earth for the
demons and the Nâga snakes. In this way the
destinations of the three worlds were arranged as the
corresponding reactions for different kinds of work
performed within the three modes of nature.
Tekst
14
Door boete,
yoga, en zelfs door verzaking [in sannyâsa]
is men van de smetteloze bestemmingen mahar,
janas,
tapas
en satya,
maar Mijn bestemming [vaikunthha]
is er met toegewijde dienst.
By
mystic yoga, great austerities and the renounced order of
life, the pure destinations of Maharloka, Janoloka, Tapoloka
and Satyaloka are attained. But by devotional yoga, one
achieves My transcendental abode.
Tekst
15
Zoals beschikt
door Mij, de Ondersteuner, het Zelf van de Tijd, rijst men op
en verdrinkt men in de machtige stroom van de geaardheden van
deze wereld van gebonden zijn aan baatzuchtige
arbeid.
All
results of fruitive work have been arranged within this
world by Me, the supreme creator acting as the force of
time. Thus one sometimes rises up toward the surface of this
mighty river of the modes of nature and sometimes again
submerges.
Tekst
16
Wat het kleine,
het grote, het dunne of het massieve ook moge zijn dat men kan
opmerken van de manifestatie, wordt allemaal met elkaar
verbonden door de twee van de materiële natuur en de
genieter [zie ook B.G. 18:
19].
Whatever
features visibly exist within this world - small or great,
thin or stout - certainly contain both the material nature
and its enjoyer, the spirit soul.
Tekst
17
Zoals het is
met allerdaagse zaken - als dingen van goud en
gebruiksartikelen vervaardigd uit klei - is een product er in
de omvorming vanaf het begin tot zijn middenstadium en tot zijn
einde als een werkelijkheid [als de 'elementaire oorzaak',
vergelijk 6.16:
22, 10.87:
15,
11.22:
8].
Gold
and earth are originally existing as ingredients. From gold
one may fashion golden ornaments such as bracelets and
earrings, and from earth one may fashion clay pots and
saucers. The original ingredients gold and earth exist
before the products made from them, and when the products
are eventually destroyed, the original ingredients, gold and
earth, will remain. Thus, since the ingredients are present
in the beginning and at the end, they must also be present
in the middle phase, taking the form of a particular product
to which we assign for convenience a particular name, such
as bracelet, earring, pot or saucer. We can therefore
understand that since the ingredient cause exists before the
creation of a product and after the product's destruction,
the same ingredient cause must be present during the
manifest phase, supporting the product as the basis of its
reality.
Tekst
18
Dat ding
waaruit als de voorgaande elementaire oorzaak een ander ding is
voortgebracht als de omvorming ervan, wordt waar genoemd als
het van het begin tot het einde aanwezig is [vergelijk B.G.
2:
13,
2:
16].
A
material object, itself composed of an essential ingredient,
creates another material object through transformation. Thus
one created object becomes the cause and basis of another
created object. A particular thing may thus be called real
in that it possesses the basic nature of another object that
constitutes its origin and final state.
Tekst
19
De
materiële natuur die de grondslag vormt
[âdhâra] van de elementaire oorzaak, het
ware dat de Oorspronkelijke Allerhoogste Persoon is, en de in
beroering brengende instantie van de Tijd, deze drie
[kâla, purusha en prakriti] vormen tezamen de
Absolute Waarheid [het brahman]
die Ik ben.
The
material universe may be considered real, having nature as
its original ingredient and final state. Lord
Mahâ-Vishnu is the resting place of nature, which
becomes manifest by the power of time. Thus nature, the
almighty Vishnu and time are not different from Me, the
Supreme Absolute Truth.
Tekst
20
Voor zolang er
op toegezien [wordt door Mij], blijft voor het doel van
de rijke verscheidenheid van het leven naar de geaardheden, de
schepping in die zin van ouders en kinderen zonder ophouden
bestaan tot aan het einde van haar handhaven [zie ook B.G.
3:
24].
As
long as the Supreme Personality of Godhead continues to
glance upon nature, the material world continues to exist,
perpetually manifesting through procreation the great and
variegated flow of universal creation.
Tekst
21
Toegerust met
haar verschillende planeten het vergund eigenschappen van de
vijf grofstoffelijke elementen ten toon te spreiden,
manifesteert de universele gedaante, door Mij doordrongen, in
tijdperken de verscheidenheid [zie yuga's
en
manvantara's,
en B.G. 11:
13].
I
am the basis of the universal form, which displays endless
variety through the repeated creation, maintenance and
destruction of the planetary systems. Originally containing
within itself all planets in their dormant state, My
universal form manifests the varieties of created existence
by arranging the coordinated combination of the five
elements.
Tekst
22-27
Het sterfelijk
omhulsel wordt [ten tijde van de vernietiging]
opgenomen in het voedsel, het voedsel in het graan, het graan
in de aarde en de aarde in de geur. De geur gaat over in het
water, het water in de kwaliteit ervan, die smaak in het vuur
en het vuur in de vorm. De vorm gaat op in de aanraking, de
aanraking dan in de ether, de ether in het subtiele voorwerp
van het geluid, en de zinnen [van het geluid etc.] in
hun bronnen [de goden van de zon en de maan etc.]. De
bronnen [als ahankâra
ego van passie] gaan op in de emoties [het ego der
goedheid], Mijn beste, en zij gaan op in de geest, de
beheerser van het geluid, welke oplost in het oorspronkelijke
van de elementen [het ego der traagheid], en dat
almachtige primair elementaire gaat op in de cosmische
intelligentie [mahat].
Dat grotere van de natuur gaat over in zijn eigen geaardheden
en zij in hun uiteindelijke verblijftplaats van het
ongemanifesteerde dat zijn oplossing vind in de onfeilbare
Tijd. De tijd gaat over in de individualiteit [de
jîva]
van het Allerhoogste dat het illusoir vermogen stuurt en die
individualiteit gaat op in Mij, het Allerhoogste Ongeboren Zelf
[âtmâ],
die, gekenmerkt door schepping en vernietiging, gevestigd in
Zichzelve alleen blijft [zie ook 3.11:
28,
4.23:
15-18,
11.3:
12-15].
At
the time of annihilation, the mortal body of the living
being becomes merged into food. Food merges into the grains,
and the grains merge back into the earth. The earth merges
into its subtle sensation, fragrance. Fragrance merges into
water, and water further merges into its own quality, taste.
That taste merges into fire, which merges into form. Form
merges into touch, and touch merges into ether. Ether
finally merges into the sensation of sound. The senses all
merge into their own origins, the presiding demigods, and
they, O gentle Uddhava, merge into the controlling mind,
which itself merges into false ego in the mode of goodness.
Sound becomes one with false ego in the mode of ignorance,
and all-powerful false ego, the first of all the physical
elements, merges into the total nature. The total material
nature, the primary repository of the three basic modes,
dissolves into the modes. These modes of nature then merge
into the unmanifest form of nature, and that unmanifest form
merges into time. Time merges into the Supreme Lord, present
in the form of the omniscient Mahâ-purusha, the
original activator of all living beings. That origin of all
life merges into Me, the unborn Supreme Soul, who remains
alone, established within Himself. It is from Him that all
creation and annihilation are manifested.
Tekst
28
Hoe kan,
precies zoals de duisternis met de zon die oprijst aan de
hemel, op deze manier, van degene die nauwlettend naspeurt, de
verbijstering van de geest der dualiteit zich handhaven in het
hart?
Just
as the rising sun removes the darkness of the sky,
similarly, this scientific knowledge of cosmic annihilation
removes all illusory duality from the mind of a serious
student. Even if illusion somehow enters his heart, it
cannot remain there.
Tekst
29
Door Mij de
Opzichter van de Geestelijke en Materiële Wereld, werd
aldus deze sânkhya instructie van analyse uitgesproken
[zie ook 3.25-33]
welke de band der twijfels breekt in het meegaan met en het
ingaan tegen de aard der dingen.
Thus
I, the perfect seer of everything material and spiritual,
have spoken this knowledge of Sânkhya, which destroys
the illusion of doubt by scientific analysis of creation and
annihilation.
